þinn bótaréttur

Almennt

Skaðabótaréttur snýst í meginatriðum um líkamstjón, bæði fjárhagslegt og ófjárhagslegt. Skaðabótaréttur er alltaf réttur til peningagreiðslu. Sérkennið er því að verðmæti hafa farið forgörðum og álitaefnið snýst því almennt um það hver eigi að bera tjónið. Hlutverk skaðabótareglna er tvíþætt, þ.e. bótahlutverk og varnaðarhlutverk. Hvað fyrrnefnda hlutverkið varðar þá á tjónþoli á að verða eins settur fjárhagslega og ef tjónið hefði ekki orðið. Varnaðaráhrifin eiga eðli máls samkvæmt að verða til þess að sá sem veldur tjóni og þarf að greiða skaðabætur muni breyta háttsemi sinni þannig að hann forðist í framtíðinni að valda tjóni. Skaðabótareglur hafa þannig bæði almenn og sérstök varnaðaráhrif. Vátryggingaréttur tengist skaðabótarétti en um gagnvirk tengsl er að ræða. Tilvist ábyrgðartrygginga getur haft áhrif á mat á skaðabótaábyrgð, sbr. II. kafli skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá geta greiðslur úr vátryggingum leitt til lækkunar skaðabótakrafna. Bótakerfi félagsmálaréttar, einkum almannatrygginga og lífeyrissjóða, greiðir umtalsverðan hluta bóta vegna líkamstjóns. Meginregla skaðabótaréttar um eigin sök leiðir til þess að réttur til skaðabóta skerðist. Oftast er það með þeim hætti að sök tjónþola er metin við sök þess sem tjóninu veldur eða ábyrgð þess sem bótaskyldur er. Leiðir eigin sök oftast til hlutfallslegrar skiptingar tjónsins en fátítt er að hún leiði til þess að tjónþoli missi alveg rétt til skaðabóta. 

Álitaefnið í skaðabótarétti snýr yfirleitt að því hvort tjónþoli eigi rétt til skaðabóta og ef svo er, hve háar þær eigi að vera. Af því leiðir að skoða þarf málavexti, eins nákvæmlega og mögulegt er. Það er því lykilatriði að fá allar upplýsingar um málið frá tjónþola og öðrum aðilum. 

Það er mikilvægt fyrir tjónþola að leita ráða hjá sérfræðingum sem veitt geta upplýsingar um rétt hans og þau úrræði sem standa honum til boða. Tilkynna þarf slys sem fyrst til þess að tryggja að bótaréttur glatist ekki vegna fyrningar. Ákveðnar upplýsingar þurfa að liggja fyrir svo hægt sé að meta málið heildstætt og ákveða næstu skref. Slík gögn eru t.d. lögregluskýrsla og upplýsingar frá læknum og/eða öðrum meðferðaraðilum. Á ákveðnum tímapunkti er síðan hægt að meta þær afleiðingar sem slysið hefur haft á tjónþola og senda í framhaldinu bótakröfu sem byggir á þeim grundvelli.